Người vô gia cư tại Australia

Thứ bảy, 01 Tháng 10 2011 00:21

Nếu có dịp sang Châu Âu, bạn sẽ dễ dàng thấy người vô gia cư, đặc biệt khi chiều tối. Những người này chiếm ngự và ‘lăn lóc’ trên các vỉa hè, hiên nhà, công cũng như tư, góc đường, nhất là những chỗ khuất, kín gió...

Trong khi đó, ngay tại trung tâm thủ phủ của các tiểu bang ở Australia, nơi ‘lẽ ra’ phải có nhiều người vô gia cư, người ta cũng khó lòng bắt gặp người vô gia cư với tấm mền đắp, túi đồ đạc và chai lọ để kế bên như thường thấy tại các thủ đô hoặc thành phố Châu Âu.

Thực tế, theo lời các nhân viên xã hội có nhiều dịp tiếp xúc hoặc làm việc với người vô gia cư, như anh Minh Võ, nhân viên Trung tâm Y tế Bắc Richmond (North Richmond Community Health Centre), chị Lệ Hoa, nhân viên một tổ chức thiện nguyện Công giáo và anh Huy Lưu, nhân viên Hội Phụ nữ Việt-Úc, Australia cũng có người vô gia cư và số phận của họ cũng khá bi đát.

Trong khi người Việt chiếm khoảng 1% tổng số dân Australia thì vẫn chưa có thống kê nào cho biết tỷ lệ vô gia cư của người Việt so với những người thuộc các sắc dân khác đang sinh sống tại Australia.

Theo các nhân viên xã hội thường có dịp tiếp xúc với người vô gia cư người Việt, số người ở độ tuổi trên dưới 40 chiếm số đông hơn người thuộc các độ tuổi khác.

Nguyên nhân, theo sự giải thích của anh Huy Lưu, là ngày nay phụ huynh người Việt có nhiều điều kiện để quan tâm và chăm sóc con cái hơn. Do đó, số vô gia cư ở độ tuổi trên dưới 20 giảm hẳn so với cách đây khoảng 20 năm.

Vô gia cư dù an sinh xã hội tốt: Tại sao?

Theo một số người Việt từng sinh sống ở Australia nhiều năm qua, dù an sinh xã hội có tốt đến đâu thì chắc chắn xã hội nào, kể cả Australia, cũng vẫn có người vô gia cư. Lý do là, đối với một số người, số tiền an sinh xã hội, thậm chí tiền lương do làm việc rất cao, cũng không thể bù đắp được số tiền chi ra cho nhiều hoạt động ‘phụ trội’.

Hay theo chị Lệ Hoa, chuyên gia tư vấn cho những người có hoàn cảnh khó khăn, một số người có khuynh hướng “bóc ngắn cắn dài” nên đưa tới tình trạng thiếu trước hụt sau, thậm chí vô gia cư.

Trong khi khoản tiền nhận được từ trợ cấp an sinh xã hội hoặc trợ cấp thất nghiệp, tức ‘bóc’, có giới hạn thì nhiều người lại ‘cắn’ quá dài và thậm chí ‘cắn’ cả vào những khoản như ma túy hoặc bài bạc!

Bên cạnh một số người trở thành vô gia cư vì nghiện ngập ma túy hoặc bài bạc, cũng có những người vì gia đình đổ vỡ, phải bán nhà cửa rồi chán nản, lao vào chuyện đỏ đen...

Dựa trên kinh nghiệm nhiều năm tiếp xúc với những người có hoàn cảnh đáng thương, chị Lệ Hoa và anh Huy Lưu cho hay, những người có tiền án hoặc nghiện ngập chiếm tỷ lệ khá cao trong số người vô gia cư.

Đa số người Việt vô gia cư ở Australia đều là nam và gần như không có nữ. Giải thích về hiện tượng này, anh Huy Lưu cho hay, thực ra, các em gái, nhất là những em bị vướng vào ma túy, hầu như luôn phải sống dựa vào một bạn trai nào đó “chứ ít khi nào dám ra ngoài hoạt động độc lập. Nếu bạn trai chơi hoặc bán ma túy thì em này cũng phải làm như vậy. Nếu bạn trai đó vào tù thì em sẽ bám vào bạn trai khác”.

Giúp đỡ từ chính quyền và xã hội

Việc người vô gia cư muốn có được nơi trú ngụ trong một thời gian ngắn, vài ngày hay vài tuần, hoặc dài hơn, vài tháng trở lên, cũng khá ‘nhiêu khê’.

Đối với những người cần tìm chỗ trú ngụ khẩn cấp thì mỗi ngày, theo một thời gian nhất định, họ phải xếp hàng trước văn phòng các cơ quan cung cấp chỗ trú ngụ khẩn cấp. Nhiều khi, do thời gian xếp hàng lâu trong khi số chỗ trú ngụ khẩn cấp có hạn, nên có thể họ sẽ phải quay trở lại để... xếp hàng lần kế tiếp!

Trong vòng 15-20 năm qua, trong khi dân số tăng nhanh thì tình trạng nhà cửa, đặc biệt tại những thành phố lớn như Sydney, Melbourne, cũng ngày càng khan hiếm hơn.

Để mướn được nhà, một trong những điều đầu tiên mà bất cứ công ty địa ốc nào cũng đòi hỏi là người xin mướn phải nộp bảng lương bổng hoặc lợi tức và bản ‘reference check’ kê khai những nơi đã thuê mướn trước đây.

Dựa trên ‘reference check’ này, công ty địa ốc sẽ gọi điện thoại đến những nơi mà người muốn mướn nhà đã ở trước đây để thẩm định xem đâu có phải là một khách hàng tốt, tức trả tiền đúng hạn, giữ nhà cửa sạch sẽ... hay không trước khi quyết định.

Đây chính là cửa ải đầu tiên ngăn cản người vô gia cư có được nơi chốn trú ngụ dài hạn, thường 6 tháng trở lên.

Nhưng cửa ải chính của bất kỳ ai muốn mướn nhà lại là vấn đề tài chính.

Tại Australia, phần nhiều người vô gia cư là những người thất nghiệp, ‘ăn lương’ của Centre Link, cơ quan chính phủ chuyên trả tiền an sinh xã hội cho người có lợi tức thấp hoặc thất nghiệp.

Nhận 280 đô-la/tuần từ ‘lương’ của Centre Link nhưng anh Long, một người vô gia cư, phải mướn một phòng với giá 165 đô–la/tuần. Căn phòng của anh Long rất hẹp, chỉ vừa đủ kê chiếc giường, một bàn và một tủ âm.

Với số tiền 115 đô-la còn lại, anh phải chi trả nhiều thứ, từ ăn uống hằng ngày cho tới phí giao thông công cộng, và cả tiền mua thuốc Methadon để cai nghiện ma túy (30 đô-la/tuần)... Do đó, chuyện anh phải trường kỳ ăn mì gói là điều không làm ai ngạc nhiên.

Trong khi đó, với hai anh Hoàng và Thành, những người chung nhau thuê một caravan giá 200 đô-la/tuần, tuy giá thuê chỗ trú ngụ rẻ hơn nhưng cuộc sống của họ cũng hết sức chật vật.

Về vấn đề ăn uống, người vô gia cư có thể có những nơi ăn uống miễn phí hằng ngày.

Nhiều nơi trong các thành phố ở Australia, từ Melbourne tới Sydney, Adelaide, Brisbane... thường cứ vào giờ nhất định và tại một nơi nào đó nhất định như công viên, sân vận động, bãi đất trống... có những xe chở đồ ăn, thức uống đến cho bất kỳ ai có nhu cầu ăn uống, dù vô gia cư hay không.

Đồ ăn thường là bánh mì với pho mát, thịt nguội, xà lách, bánh ngọt nhiều loại, trái cây như táo, lê, nho, chuối... Cũng có cả cà phê, nước ngọt hoặc nước lọc. Tại đây, mọi người đều được đối đãi rất nhân văn, không hề có dấu hiệu kỳ thị hoặc coi thường. Nhân viên phân phối và người nhận đồ ăn thức uống nói chuyện vui vẻ và tôn trọng lẫn nhau.

Dịch vụ cung cấp đồ ăn uống này thường do các tổ chức chuyên giúp đỡ người cơ nhỡ như Salvation Army. Ngoài ra, có những tổ chức như St Mary's House of Welcome cung cấp thực phẩm theo những giờ nhất định tại trụ sở của mình ở phía Đông thành phố Melbourne.